دیابت

دیابت چیست ؟

دیابت یک اختلال در سوخت و ساز ( متابولیسم ) بدن است . در حالت طبیعی ، غذا در معده تبدیل به گلوکز یا قند خون می شود . قند از معده وارد جریان خون می شود . لوزالمعده ( پانکراس ) هورمون انسولین را ترشح می کند واین هورمون باعث می شود  قند از جریان خون وارد سلول های بدن شود . در نتیجه درار خون درحد نرمال  متعادل باقی می ماند.در بیماری دیابت ، انسولین به میزان کافی در بدن وجود ندارد و یا انسولین موجود قادر نیست تا وظایف خود را به درستی انجام دهد در نتیجه به علت وجود مقاومت  برابر آن قند خون نمی تواند به طور موثری وارد سلولهای بدن شود و مقدار آن بالا می رود انسولین هورمونی است که توسط سلولهای بتا واقع در پانکراس ترشح می شود و وظیفه ی اصلی آن کاهش قند خون است که در پشت معده قرار دارد . بالا بودن قند خون در دراز مدت باعث بروز عوارضی در سیستم قلب و عروق ، کلیه ها ، چشم و سلسله ی اعصاب می گردد.

انواع بیماری دیابت :

به طور کلی دیابت به 4 گروه دیابت نوع 1 ، دیابت نوع 2 ، دیابت حاملگی و دیابت به علل متفرقه تقسیم  می شود .

دیابت نوع 1 :

در دیابت نوع 1 که 15- 10 در صد کل موارد دیابت را تشکیل می دهد . تولید انسولین از پانکراس به علت از بین رفتن سلولهای سازنده ی انسولین ، متوقف می شود . به همین دلیل افراد مبتلا به این نوع دیابت باید از بدو تشخیص ، انسولین مورد نیاز بدن را به صورت تزریقات روزانه تامین کنند . به همین دلیل به آن دیابت وابسته به انسولین نیز می گویند .

دیابت نوع 1 اغلب در سنین زیر 30 سال به وجود می آید ، لذا به آن دیابت جوانی نیز می گویند .

دیابت نوع 2 :

دیابت نوع 2 بیشتر در بالغین بالای 30 سال و چاق دیده می شود که 90-85 درصد کل موارد دیابت را شامل می گردد و انسولین تولید شده از پانکراس در این افراد به خوبی عمل نمی کند . در واقع یا پانکراس به اندازه ی کافی انسولین ترشح نمی کند و یا این که انسولین ترشح شده به علت وجود مقاومت سلول ها به انسولین مخصوصا در افراد چاق فاقد کار آیی لازم است . به این نوع دیابت (( دیابت غیر وابسته به انسولین)یادیابت بزرگسالان نیز می گویند .

دیابت حاملگی :

دیابت حاملگی به دیابتی گفته می شود که برای اولین بار در طول حاملگی تشخیص داده شود . این نوع دیابت معمولا گذرا ست و بعد از اتمام حاملگی بهبود می یابدخانم های مبتلا به دیابت حاملگی بعدا در معرض خطر ابتلا به دیابت نوع 2 هستند .

دیابت با علل متفرقه :

از علل  متفرقه ی دیابت می توان به جراحی  ، سوء تغذیه و عفونت و داروها اشاره کرد .

5 اصل کنترل دیابت عبارتند از : آموزش، کنترل روزانه ، تغذیه ی صحیح ، فعالیت جسمانی و مصرف منظم داروها ( قرص یا تزریق انسولین ) .

علایم اولیه ی دیابت چیست ؟

دیابت نوع 1 معمولا شروع پر سر و صدایی دارد وبا علایمی چون تشنگی ، پر اداری ، پر نوشی ، کاهش وزن ، گرسنگی ، و خستگی  شدید تظاهر پیدا می کند . دیابت نوع 2 شروع خیلی آهسته تری دارد و شایع ترین علامت اولیه آن در واقع بی علامتی است . در صد قابل توجهی از مبتلایان به دیابت نوع 2 ( تقریبا 50 در صد آنها ) از بیماری خود اطلاعی ندارند و تنها با انجام آزمایش قند خون می توان بیماری آنها را تشخیص داد . با این وجود در صورت عدم کنترل مطلوب ممکن است علایمی مشابه به دیابت نوع 1 نیز بروز کند .

از دیگر علائم دیابت نوع 2 می توان به عفونتهای مکرر ، مخصوصا عفونت دستگاه اداری و پوست ، تاری دید ، بهبودی دیررس زخم ها ، احساس سوزش و بی حسی در انگشتان پا اشاره کرد .

چه کسانی در معرض خطر ابتلا به دیابت هستند ؟

تمامی افرادبالای 40 سال در معرض خطر ابتلا به دیابت نوع 2 هستند و باید هر 3 سال یک بار تحت آزمایش قند خون قرار بگیرند .

افرادی که دچار اضافه وزن می باشند و حداقل یکی از شرایط زیر را دارند ، نیز در معرض ابتلا به دیابت نوع 2 هستند و انجام آزمایشات مکررقند خون در آنها باید در سنین زیر 40 سال یا با فواصل کوتاه تر ، یعنی هر 2 – 1 سال یک بار انجام شود . این شرایط عبارتند از : وجود سابقه ی ابتلا به دیابت در بستگان درجه ی اول ، سابقه   فرد به دیابت پنهان ، سابقه ابتلا به دیابت حاملگی سابقه تولد نوزاد با وزن  4 کیلو گرم یا تولد نوزاد با هنجاری های مادر زادی ، بالا بودن فشار خون ، وجود اختلالات چربی خون ، یعنی تری گلیسرید بالاتراز 250 و یا کلسترول خوب ( HDL  ) کمتر از 35 میلی گرم در دسی  لیتر ، سابقه ی ابتلا به کیست های متعدد تخمدان و یا بیماری های قلبی ، عروقی .

آیا دیابت قابل پیشگیری است ؟

در مورد دیابت نوع 1 با وجودی که تحقیقات زیادی در مورد روش های مختلف پیشگیری از آن در حال انجام است ، ولی هنوز راه حل قطعی برای پیشگیری از آن به دست نیامده است . ولی در مورد دیابت نوع 2 تحقیقات به روشنی نشان داده اند که تغذیه ی مناسب و کاهش وزن به میزان 7- 5 درصد وزن فعلی و نیز انجام مرتب فعالیت ورزشی150 دقیقه در طول هفته ) در پیشگیری از ابتلا به دیابت ، در معرض خطر بسیار مؤثراست .

منبع : کارشناسی بهداشت و تغذیه مدارس نیشابور

تهیه کننده مطلب: شوروزی – معاون آموزشی آموزشگاه

تأیید کننده مطلب : سمیه ناظر – مربی بهداشت آموزشگاه


امتیاز شما به این محتوای آموزشی ؟ جمع امتیاز 0/20